Adalet Merkezi

Tarif ve Tavzih (Teferruatlı mevzu haritası)

TARİF VE TAVZİH
TAKDİM
Öncelikle adaletin tarif ve tavzih edilmesi gerekiyor. Çok kullanılan kelime ve mefhumların başına gelen en büyük felaket, “anlaşıldığı” zannıdır. Çok kullanıldığı için anlaşılmamış olma ihtimali hiç kimsenin aklına gelmez, bu sebeple de tetkik mevzuu haline getirilmez. Bazı mefhumların muhteva hacmi ise kadimde binlerce ciltlik eserle tetkik edilmiş, binlerce ciltlik fikir üretilmiştir, adalet bunların başında gelir. Buna rağmen, adalet ile ilgili bir cilt kitap okuma ihtiyacı duymayan ve bu zahmete katlanmayanlar, insanları adil olarak tavzif, zalim olarak itham edebilmektedir.
Sadece tarifle iktifa etmek, onu da birkaç cümleyle geçiştirmek sığ bir yaklaşımdır. Adaletin tarif unsurlarının muhtevasını tavzih etmek, yani izaha kavuşturmak gerekir. Bu sebeple tavzih, tarifin mütemmim cüzüdür ve tavzih yapılmadığı takdirde tarif eksiktir.
Aşağıda adaletin tarif ve tavzihinin teferruatlı mevzu haritası verilmiştir.

ADALET FİKRİ OLARAK DÜNYA GÖRÜŞÜ

*Dünya görüşü ve adalet fikriyatı
-Dünya görüşünün kaynağı olarak adalet
-Adaletin kaynağı olarak dünya görüşü
-Her dünya görüşü bir adalet tarifidir
-Adalet arayışında olmadan dünya görüşü telif edilemez
-Dünya görüşü olmadan adalet fikriyatı olmaz

*Dünya görüşünün ufkunda tezahür eden adalet
-Maddeyi “ezeli ve ebedi” zanneden dünya görüşleri
-Varoluş sürecini tesadüfe bağlayan dünya görüşleri
-İnsanı bedene hapseden dünya görüşleri
-İnsanı dünyaya hapseden dünya görüşleri
-İnsanı hayvan sınırında gören dünya görüşleri
-İnsanı ebediyet ufkuna sevk eden dünya görüşü

*Dünya görüşünün mevzu haritasında tezahür eden adalet
-Varlık, insan ve hayat telakkisini ihata edemeyen dünya görüşleri
-Mevzu haritasını eksik hazırlayan dünya görüşleri
-Mevzu haritasını akılla tespit eden dünya görüşleri
-İnsanın ferdi şubesini esas alan ve cemiyet şubesini görmeyen liberalizm
-İnsanın cemiyet şubesini esas alan ve ferdi şubesini görmeyen sosyalizm
-Mevzu haritasını kuşatıcı hacimde hazırlayan dünya görüşü

*Dünya görüşünün muhteva terkibinde tezahür eden adalet
-Ehemmiyet listesi olmayan yatay dünya görüşleri
-Ehemmiyet listesini yanlış yapan dünya görüşleri
-Mevzuların terkibinde zafiyete düşen dünya görüşleri
-Mütekamil muhteva terkibi yapan dünya görüşü

ADALET FİKRİ OLARAK HUKUK (DEVLET) ANLAYIŞI

*Hukukun hak tarifinde adalet
-Hukukun hak tarifi
-Hak tayininde kullanılan ölçü
-Hakkın sınırını tayinde kullanılan ölçü
-Hakkın muhtevasını tarifte kullanılan ölçü

*Hukukun mükellefiyet tarifinde adalet
-Hukukun mükellefiyet tarifi
-Mükellefiyet tayininde kullanılan ölçü
-Mükellefiyetin muhtevasını tayinde kullanılan ölçü
-Muvazene ve adalet arayışında imtiyaz tayini
-İmtiyaz tarifi
-İmtiyaz tayininde kullanılan ölçü
-İmtiyazın muhtevasını tayinde kullanılan ölçü
-İmtiyazın sınırını tayinde kullanılan ölçü

*Hukukun devlet inşasında adalet
-Devletin kaynağının hukuk kabul edilmesi
-Hukukun kaynağının devlet kabul edilmesi
-Devlet inşasında hukukun katkısı
-Devlet inşasında adalet fikriyatının katkısı
-Devletin adaleti tekelinde tutması
-Topyekun adalet teşkilatı olarak devlet

ADALET FİKRİ OLARAK AHLAK (CEMİYET) TASAVVURU

*Ahlak ve adalet
-Ahlakın muhtevasındaki derin adalet fikri
-Ahlakın kalbi-ruhi adalet tarifi
-Ahlakın, hakkı aşan adalet fikri
-Ahlakın, mutlak adalete doğru yürüyüşü

*Ahlakın mesuliyet tarifinde adalet
-Ahlakın mesuliyet tarifinde adalet aranır mı?
-Ahlakın hukuki mükellefiyeti aşan mesuliyet fikri
-Ahlakın, içtimai müeyyideye bağladığı mesuliyet fikri

*Ahlakın fedakarlık tarifinde adalet
-Ahlakın fedakarlık tarifindeki imtiyaz fikri
-Ahlakın, güçlülere fedakarlık yükleyen, zayıflara imtiyaz tanıyan adalet fikri
-Ahlakın mütekamil muvazene fikri

*Ahlakın cemiyet inşasında adalet
-Hukuk cemiyeti hakka dayalı adil cemiyettir
-Ahlak cemiyeti, hakkı aşan ve fedakarlığa dayanan adil cemiyettir

ADALET FİKRİ OLARAK EDEP (ŞAHSİYET) TELAKKİSİ

*Edep ve adalet
-Edebin (takvanın) adalet tarifi, nihai adalet tarifidir
-Edep (takva), mutlak adalet tarifine yönelir
-Edebin (takvanın) adalet tarifi, “Mülk Allah’ındır” ölçüne bağlılıktır
-Edebin (takvanın) adalet tarifinden tüm ihtilaflar mülgadır

*Edebin ruh ve nefs tarifinde adalet
-Saf ruhi hayat melekut alemine aittir
-Saf nefsi hayat hayvanat alemine aittir
-İnsan; ruh ve nefs arasındaki adil münasebetten zuhur eder
-Edep, ruh ve nefs arasındaki adaletin inşa ve ikame eden kaideler manzumesidir

*Edebin iman ve akıl tarifinde adalet
-İman, saf ruhi hamle ve harekettir
-Akıl, dünyada doğan ve dünyaya meyleden melekedir
-İman ile aklın terkibi ifadesi, edep ile kaim olan akl-ı selimdir
-Akl-ı Selim, iman ile aklın adil münasebet halidir

*Edebin şahsiyet inşasında adalet
-Kalb merkezinde inşa edilen şahsiyet
-Akl-ı selim merkezinde inşa edilen şahsiyet
-Ahlak merkezinde inşa edilen şahsiyet
-Edep merkezinde inşa edilen şahsiyet

REMZİ TEMİZKALP remzitemizkalp@yandex.com

Etiketler
Daha Fazla Göster

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Kapalı
Kapalı